پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ سمیه محرمی: حوزه اشتغال‌زایی و توانمندسازی جامعه هدف سازمان‌های حمایتی، همواره یکی از پیچیده‌ترین و در عین حال حساس‌ترین بخش‌های خدمات اجتماعی محسوب می‌شود. در این فضای ظریف، اعتماد ارزشمندترین سرمایه‌ای است که میان مددجو و سیستم حمایتی شکل می‌گیرد؛ سرمایه‌ای که دوام و پایداری آن در گرو ثبات کادر اجرایی و پیوستگی در ارائه خدمات است. با این حال، شواهد نشان می‌دهد که در سازوکار اجرایی اخیر، تقابلی میان دستورالعمل‌های اداری و واقعیت‌های میدانی پدید آمده است که می‌تواند به فرسایش این اعتمادِ بنیادین منجر شود.

از یک سو، سیستم‌های مدیریتی با تکیه بر تغییرات شیوه‌نامه‌های کشوری و تلاش برای ارتقای کیفی خدمات، ناچار به بازنگری در ساختارها و قراردادهای کاری هستند. این تغییرات، اگرچه در ظاهر با هدف بهینه‌سازی منابع و افزایش کارایی صورت می‌گیرد، اما اغلب با واقعیت‌های معیشتی و دغدغه‌های کاریِ نیروهای اجرایی، یعنی همان تسهیل‌گرانی که بازوی عملیاتی سازمان در خانه‌های مددجویان هستند، هم‌راستا نیست. نیروهایی که پس از طی مراحل سخت گزینش و آزمون، با رویای خدمت به میدان می‌آیند، اما خیلی زود با دیوارهایی از جنس بی‌ثباتی قراردادها، فقدان بیمه، هزینه‌های تحمیلی ایاب‌ و ذهاب و تغییر مدل پرداخت به سیستم حق‌العمل‌کاری مواجه می‌شوند.

در سوی دیگر این معادله، مددجویانی قرار دارند که به‌عنوان گیرندگان خدمات، بیش از هر چیز به امنیت روانی نیاز دارند. برای کسی که درگیر آسیب‌های اقتصادی و اجتماعی است، تغییر مداوم چهره‌ها و معرفی تسهیل‌گران جدید، نه‌تنها اتلاف وقت و انرژی برای بازگویی دوباره‌ی رنج‌هاست، بلکه احساس ابزارگونه بودن را به وی القا می‌کند. وقتی یک مددجو مجبور است هر چند ماه یک‌بار، شرایط پیچیده زندگی خود را برای فردی جدید شرح دهد، رابطه مددکار-مددجو از یک پیوند انسانی و حمایتی به یک روند اداری سرد و خشک تقلیل می‌یابد.

این چرخه معیوب جذب-نارضایتی-خروج و جذب مجدد، نشان‌دهنده یک شکاف عمیق است؛ شکافی که نه در نیت خیرخواهانه سازمان، بلکه در پایداری مدل‌های اجرایی ریشه دارد. تا زمانی که معیشت نیروهای اجرایی با کیفیت خدمات ارائه‌شده به مددجویان پیوند نخورد و ثبات، جایگزین تغییرات پیاپی نشود، همچنان شاهد خواهیم بود که سیاست‌گذاری‌های کلان، در ایستگاه‌های اجرایی، به جای گره‌گشایی، به گره‌های کورِ جدیدی تبدیل می‌شوند که هزینه‌اش را نه ساختارها، بلکه جامعه هدف پرداخت می‌کند.

تکرار بیان رنج‌های همیشگی، به افراد جدید

یک مددجوی بهزیستی در گفت‌وگو با صدای زنجان، با اشاره به تعدد تغییرات مددکاران یا تسهیل‌گران در بهزیستی، این روند را عامل سردرگمی و نیاز به توضیح مکرر شرح‌حال مددجو دانست.

وی با تأکید بر اینکه ترجیح می‌دهد برای پیگیری امور خود تنها با یک نفر طرف حساب باشد، اظهار کرد: بهزیستی برای ارائه خدمات تخصصی و عمومی خود، هر بار فرد یا افرادی جدید را به مددجو معرفی می‌کند که این رویه، علاوه بر افزایش بی‌مورد دسترسی به اطلاعات خصوصی مددجو، وی را مجبور می‌کند تا شرایط زندگی خود را بارها برای افراد مختلف توضیح دهد.

این مددجو با طرح این پرسش که چرا بهزیستی با وجود رویکرد حمایتی خود نمی‌تواند فرد مشخصی را به عنوان مددکار واحد تعیین کند تا تمامی خدمات از طریق او پیگیری شود، عنوان کرد: در صورت انتصاب یک مددکار ثابت، علاوه بر افزایش اشراف و دامنه اطلاعاتی مددکار نسبت به پرونده، از معذب شدن مددجو و لزوم بازگویی مکرر جزئیات زندگی‌اش نیز جلوگیری خواهد شد.

بیکاری را به شرایط سخت بهزیستی ترجیح می‌دهیم

یکی از تسهیل‌گران شاغل در این حوزه در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به اینکه فرآیند جذب و به‌کارگیری او نزدیک به یک سال به طول انجامیده است، اظهار کرد: پس از طی چندین مرحله آزمون، مصاحبه و اقدامات اداری، فعالیت خود را در مجموعه‌ای منتسب به بهزیستی آغاز کردیم.

وی در ادامه با بیان اینکه پس از شروع کار اعلام شد که همکاری آن‌ها نه به‌صورت مستقیم با بهزیستی، بلکه از طریق یکی از مراکز مجری خواهد بود، افزود: این موضوع اگرچه در ظاهر قابل درک بود، اما مراکز مذکور عملاً حاضر به پذیرش و استقرار تسهیل‌گران نبودند؛ به طوری که ما فاقد هرگونه فضای مشخصی برای فعالیت بودیم و علاوه بر آن، هزینه‌های جاری از جمله ایاب‌ و ذهاب نیز بر دوش خود تسهیل‌گران تحمیل می‌شد.

این تسهیل‌گر با تشریح وظایف خود، گفت: وظیفه ما بازدید و بررسی پرونده مددجویان در حوزه اشتغال، معرفی آنان برای دریافت تسهیلات و همچنین پیگیری وضعیت پایداری شغلی مددجویان پس از دریافت وام بود. با وجود تمام مشکلات، از جمله نبود محل ثابت و هزینه‌های شخصی، ما همچنان به کار خود ادامه دادیم؛ اما رویکرد اخیر بهزیستی مبنی بر لغو همکاری با تعدادی از تسهیل‌گران در سطح استان و کشور، موجب نارضایتی گسترده تسهیل‌گران و حتی مددجویان شده است.

وی با انتقاد از قراردادهای جدید خاطرنشان کرد: در این قراردادها، شرط حق‌العمل‌کاری جایگزین روال‌های قبلی شده است؛ به‌گونه‌ای که عملاً درآمدی برای تسهیل‌گر باقی نمی‌ماند و هزینه‌های جاری، بخش عمده‌ای از دریافتی ناچیز را از بین می‌برد. برخلاف آنچه بهزیستی سعی دارد جلوه دهد (عدم تمایل تسهیل‌گران به کار)، واقعیت این است که پرداخت حقوق‌هایی بسیار پایین‌تر از قانون کار، عدم برخورداری از بیمه و حواشی متعدد، باعث شده است تا این افراد، بیکاری را به ادامه فعالیت تحت این شرایط دشوار ترجیح دهند.

همکاری با تسهیل‌گران بر اساس تفاهم‌نامه‌های یک‌ساله تنظیم شده بود

در این زمینه بلوری، معاون اشتغال اداره‌کل بهزیستی استان زنجان، در گفت‌وگو با صدای زنجان به تشریح وضعیت همکاری این سازمان با تسهیل‌گران اشتغال پرداخت و تغییرات صورت‌گرفته در دستورالعمل‌های ابلاغی را عامل اصلی بازنگری در قراردادها و فرایندهای اجرایی عنوان کرد.

وی با تأکید بر اینکه موضوع تعدیل نیرو در این حوزه مصداق ندارد، اظهار داشت: همکاری با تسهیل‌گران بر اساس تفاهم‌نامه‌های یک‌ساله تنظیم شده بود که با پایان مهلت قانونی، این قراردادها به اتمام رسید. فراتر از مباحث قراردادی، شیوه‌نامه‌های جدید ارسالی از سوی ستاد کشوری، تغییرات ماهوی در نحوه فعالیت و حقوق و مزایای تسهیل‌گران ایجاد کرده است که موجب عدم تمایل برخی از این افراد برای ادامه همکاری با شرایط جدید شد.

وی با اشاره به نارضایتی بخشی از نیروهای پیشین از شیوه‌نامه جدید افزود: دستورالعمل‌های تازه بر رویکرد حق‌العمل‌کاری و عملکرد‌محور تمرکز دارد و دیگر حقوق ثابت ماهانه و الزام سازمان به بیمه در آن لحاظ نشده است. این تغییرات به صورت مکتوب به اطلاع تسهیل‌گران رسید و تعدادی از این افراد نیز با امضای اعلام عدم تمایل، پایان همکاری خود را با این شرایط جدید اعلام کردند.

معاون اشتغال بهزیستی استان زنجان با تأکید بر اولویت توانمندسازی جامعه هدف تصریح کرد: هدف نهایی بهزیستی، ایجاد اشتغال برای تسهیل‌گر نیست، بلکه ارتقای سطح معیشت و توانمندی مددجویان است. بازخوردها از عملکرد برخی تسهیل‌گران نشان داد که اهداف مدنظر در شیوه‌نامه‌های کشوری، به‌ویژه در بخش‌های آماده‌سازی شغلی، مهارت‌های زندگی و پشتیبانی پایدار از مددجویان، آن‌طور که باید محقق نشده بود.

وی در پاسخ به دغدغه‌های مربوط به فرایند شناسایی مددجویان و نحوه تعامل با آنان گفت: فرایند توانمندسازی یک چرخه تخصصی است که از پایش اولیه، شناسایی استعدادها و هدایت شغلی تا پشتیبانی در زنجیره ارزش را شامل می‌شود. ما متعهد به انجام این فرایند با بالاترین کیفیت هستیم تا مددجو به خودکفایی برسد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: اداره‌کل بهزیستی استان زنجان به‌زودی فراخوان جدیدی برای جذب تسهیل‌گران واجد شرایط منتشر خواهد کرد. جذب نیروهای جدید در شهرستان‌های استان، با گذراندن مراحل مصاحبه تخصصی و آموزش‌های لازم انجام خواهد شد تا خللی در ارائه خدمات به جامعه هدف بهزیستی ایجاد نشود.

انتهای پیام/