باغدار طارمی: برندسازی برای زیتون طارم زمانی اثرگذار است که با تأمین پایدار آب و تضمین کیفیت همراه باشد/مدیر جهاد کشاورزی شهرستان طارم: قریب به ۶۰ واحد فرآوری زیتون در طارم در شرف دریافت پروانه بهرهبرداری هستند که این امر بسترساز ثبت برند اختصاصی خواهد بود/رئیس شورای ملی زیتون: کشت برنج در برخی استانها در حال توسعه است، اما وقتی به محصول استراتژیکی مثل زیتون میرسیم میگویند آب نداریم!
پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ ثمین شکوری: نام طارم همواره با
درختان زیتون و یکی از مستحکمترین پایههای اقتصادی و هویتی این منطقه گره خورده
است؛ سرزمینی که با برخورداری از شرایط منحصربهفرد اقلیمی، نه تنها قطب تولید
زیتون در کشور بهشمار میرود، بلکه پتانسیل بالایی برای نقشآفرینی در بازارهای
جهانی دارد. با این حال، وقتی از جایگاه جهانی زیتون طارم سخن میگوییم، این پرسش
اساسی مطرح میشود که آیا زیرساختها، سیاستگذاریها و فرآیندهای جاری در این قطب
کشاورزی، همگام با استانداردهای روز دنیا پیش رفته است یا خیر؟
پیشبینی
تولید ۷۰ هزار تن زیتون در سال زراعی جاری و ارتقای ظرفیت فرآوری تا جایی که حتی
محصول استانهای همجوار نیز برای فرآوری به این شهرستان منتقل میشود، در نگاه
نخست دستاوردی خیرهکننده است. اما واقعیتهای تلخ میدان عمل و گلایههای مکرر
باغداران نشان میدهد که این حجم از تولید، لزوماً به معنای شکوفایی معیشت
تولیدکننده و تثبیت جایگاه استاندارد زیتون طارم در بازارهای داخلی و خارجی نبوده
است. سالهاست که مشکلاتی نظیر خامفروشی، ضعف در برندسازی حقیقی، کمبود زیرساختهای
صادراتی و دغدغههای مربوط به تأمین پایدار آب در فصلهای حساس، زنجیره تولید را
با چالش مواجه کرده و اجازه نداده است که ارزش افزوده واقعی این محصول راهبردی، به
سفره باغدار برسد.
از
منظر بازارهای جهانی، برندسازی تنها به معنای گرفتن پروانه بهرهبرداری یا درج
اجباری یک عبارت روی بستهبندیها نیست؛ در بازارهای رقابتی امروز دنیا، محصول
زمانی ارزش پیدا میکند که از مزرعه تا قفسه فروشگاه، با نظارت دقیق بر کیفیت،
استانداردسازی بهداشتی، بستهبندی مدرن و معرفی حرفهای همراه باشد. این در حالی
است که بسیاری از باغداران طارم هنوز درگیر دغدغههای پایهای همچون استمرار
آبرسانی، تأمین هزینههای نگهداری سیستمهای نوین و دلهره فروش محصول با قیمتهای
ناپایدار هستند.
بحران
در زنجیره ارزش و برندسازی محصول اقتصادی استان زنجان در حالی به نقطهای بحرانی
رسیده که به تعبیر کارشناسان، از شاخص ایدهآل ۱۰۰ در این حوزه، تنها به نمره
ناچیز ۵ رسیدهایم؛ وضعیتی که ریشه اصلی آن نه در کمبود پتانسیلهای بومی، بلکه در
حصار سنگین موانع تولید، انفعال کارگروههای زیربنایی و گرههای کور در شهرکهای
صنعتی نهفته است.
ارتقای
جایگاه زیتون طارم در جهان نیازمند تغییر نگاه از تولید فلهای به زنجیره ارزش
پایدار است؛ جایی که باغدار در کنار کارخانهدار از سود برند طارم بهرهمند شود و
نام این خطه، نه فقط بر روی برچسب بستهها، بلکه به عنوان نمادی از اصالت و کیفیت
برتر در جهان تثبیت گردد.
از نام روی بسته تا برند معتبر در بازار
در
این زمینه یکی از باغداران زیتون شهرستان طارم در گفتوگو با صدای زنجان با اشاره
به جایگاه باغهای زیتون در اقتصاد منطقه اظهار کرد: اجرای طرحهای آبیاری نوین اقدام
ارزشمندی برای شهرستان است اما انتظار داریم همزمان برای تأمین آب مورد نیاز باغها
در ماههای گرم سال نیز برنامههای روشن و قابل پیگیری وجود داشته باشد.
وی
افزود: باغدار زمانی میتواند از این طرحها نتیجه بگیرد که آب در زمان مناسب و به
میزان کافی در اختیارش باشد، در غیر این صورت بهترین شبکه آبیاری هم در فصل حساس
رشد و باردهی، کارساز نخواهد بود. در آن سالها نگرانی باغداران فقط شیوه مصرف آب
نبود، پایداری منبع و استمرار آبرسانی به باغها دغدغه اصلی بود.
این
فعال حوزه زیتون طارم با اشاره به موضوع برندسازی زیتون در این شهرستان گفت: اخیرا
درباره بستهبندی و ثبت برند اختصاصی زیتون طارم هم خبرهای خوبی میشنویم و از آن
استقبال میکنیم اما برندسازی نباید تنها با گرفتن پروانه بهرهبرداری یا چاپ یک
عبارت روی بستههای زیتون با نام طارم باشد. برند زمانی معنا پیدا میکند که مشتری
بتواند کیفیت ثابت را از روی بستهبندی تشخیص دهد، قیمت منصفانهای بپردازد و
محصول طارم را در بازارهای داخلی و خارجی بشناسد و بخواهد.
وی
تصریح کرد: اگر برند طارم با نظارت بر کیفیت، آموزش بستهبندی بهداشتی و معرفی
درست در بازار همراه نشود همان اتفاق گذشته تکرار میشود، محصول ما با نام دیگری
به دست مصرفکننده میرسد و ارزش افزودهاش در جای دیگری تقسیم میشود. مردم
شهرستان انتظار دارند نتیجه برندسازی را در اعتبار محصول و رونق اقتصادی زیتونکاری
ببینند، نه فقط در آمار کارخانهها!
این
کشاورز با اشاره به اینکه زیتون مهمترین محصول و یکی از پایههای اقتصادی طارم
است، افزود: هر اقدامی که به حفظ آب، افزایش بهرهوری و تقویت برند منطقه کمک کند
ارزشمند است. اما این دستاوردها زمانی برای مردم ملموس میشود که باغها در دورههای
کمآبی نیز آب پایدار داشته باشند و نام زیتون طارم، در بازار به یک نشان قابل
اعتماد و شناخته شده تبدیل شود.
پیشبینی برداشت ۷۰ هزار تن زیتون در طارم
در
این زمینه منوچهر یارمحمدی، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان طارم با اشاره به آغاز و
استمرار عملیات برداشت زیتون در قطب تولید این محصول در کشور از پیشبینی تولید ۷۰
هزار تن محصول طی سال زراعی جاری خبر داد و بر رفع موانع ساختاری در حوزه تصفیه
پساب، هموار شدن مسیر صدور پروانه برای ۶۰ واحد فرآوری و حل چالشهای صادراتی
تأکید کرد.
وی با
تشریح جزئیات فصل برداشت اظهار کرد: برداشت محصول زیتون طارم در دو مرحله سبز و
روغنی انجام میشود؛ در مرحله نخست که از نیمه دوم شهریور آغاز شد و تا پایان
مهرماه ادامه داشت.
مدیر
جهاد کشاورزی شهرستان طارم با اشاره به مرحله دوم برداشت افزود: مرحله دوم برداشت
مربوط به ۲۵ هزار تن زیتون روغنی است که از اوایل آبانماه آغاز شده و تا پایان
آذرماه ادامه خواهد داشت. ارقام غالب زیر کشت منطقه شامل ارقام سبزمحلی،
کنسروالیا، مانزانیلا و شنگی و همچنین ارقام باکیفیت روغنی نظیر آربکین و کرونایکی
است.
ورود ۶۰ واحد فرآوری زیتون به چرخه رسمی
این
مسئول با اشاره به دغدغهها پیرامون خامفروشی و ضعف برندسازی در این شهرستان
تصریح کرد: یکی از گلوگاهها و موانع اصلی واحدهای فرآوری برای اخذ پروانه بهرهبرداری
و ورود به حوزه بستهبندی استاندارد، موضوع تصفیه پساب کارخانهها بود. خوشبختانه
با راهاندازی و اتصال این واحدها به تصفیهخانه مستقر در شهرک صنعتی آببر و
پرداخت سهم اعضا، این مشکل در آستانه برطرفشدن کامل است.
وی با
اشاره به پیامدهای مثبت این طرح عنوان کرد: با رفع این چالش، قریب به ۶۰ واحد
فرآوری زیتون در شرف دریافت پروانه بهرهبرداری هستند که این امر بسترساز جهش در
ساماندهی بستهبندی، ثبت برند اختصاصی و کوتاهشدن دست واسطهها خواهد بود.
مدیر
جهاد کشاورزی شهرستان طارم همچنین با اشاره به سهم طارم در پالایش محصول سایر
مناطق افزود: امروز ظرفیت فرآوری طارم بهقدری ارتقا یافته که حتی زیتون استانهای
همجوار نیز برای فرآوری به این شهرستان منتقل میشود؛ با پیگیریهای انجامشده
کارخانههایی که حتی برای برندهای خارج از استان بستهبندی انجام میدهند، ملزم به
درج عبارت رسمی تهیه شده از باغات شهرستان طارم روی محصول شدهاند تا هویت زیتون
منطقه محفوظ بماند.
صرفهجویی
۵۰ درصدی در مصرف آب باغات با اجرای طرح آبیاری قطرهای
این
مسئول مدیریت منابع آبی را اولویت محوری باغات طارم خواند و تشریح کرد: در حال
حاضر طرحهای آبیاری نوین و تحت فشار با تخصیص ۸۵ درصد یارانه بلاعوض دولتی و تنها
۱۵ درصد سهمآورده بهرهبردار در حال اجراست. علاوه بر این، در اراضی شیبدار طرحهای
شاخصی نظیر پایاب ایستگاه پمپاژ دستجرده در سطح ۲۰۰ هکتار و طرح الزین در سطح ۵۰۴
هکتار اجرایی شده است.
وی
الگوی موفق یکپارچهسازی اراضی در دو روستای شهرستان را نمونهای شاخص دانست و
گفت: در روستاهای میرزاخانلو و کوهکن علیا، باغات خرد و پراکنده به صورت کاملاً
تجمیعی زیر پوشش شبکه آبیاری قطرهای قرار گرفتند. در این الگو، مدیریت زمانبندی
و توزیع آب از کشاورز سلب و به میراب محلی سپرده شده که این شیوه ضمن بهبود چشمگیر
تغذیه باغات، هدررفت آب را دستکم ۵۰ درصد کاهش داده است و این مدل را در سایر
نقاط شهرستان نیز توسعه خواهیم داد.
صادرات
زیتون از طارم
مدیر جهاد
کشاورزی طارم با اشاره به آخرین وضعیت صادرات زیتون شهرستان طارم بیان کرد: با
پیگیریهای مستمر انجامشده محدودیتهای مقطعی برطرف شد، صادرات زیتون فلهای از
اسفندماه و صادرات ارقام بستهبندی و فرآوریشده از اردیبهشتماه به طور کامل آزاد
شده است و هماکنون هیچگونه مانع یا بنبستی در مسیر صادرات این محصول راهبردی
وجود ندارد.
سقوط
شاخصهای برندینگ به کف ۵ درصد
همچنین در این زمینه مهدی عباسی، رئیس شورای ملی در گفتو گو با صدای زنجان با
تشریح وضعیت شاخصهای توسعه تجاری در حوزه زیتون طارم اظهارکرد: اگر مقیاس ارزیابی
ما برای برندسازی و توسعه اقتصادی عدد ۱۰۰ باشد، متأسفانه امروز در این حوزه به
عدد ۵ نزول کردهایم. این سقوط آزاد نتیجه مستقیم دو عامل کلیدی است؛ نخست عدم رفع
موانع تولید و دوم سنگاندازی و عدم رفع موانع در مسیر برندسازی که ریشه آن را
باید در ساختار شهرکهای صنعتی و کارگروههای زیربنایی جستوجو کرد.
وی با
انتقاد از برخی سیاستهای کلان وزارت نیرو و شرکتهای آب منطقهای بیان کرد: در
حالی که میانگین بارش در این منطقه ۱۸۰ میلیمتر است، شاهد هستیم که آب را به
استانهای شمالی با ۹۰۰ میلیمتر بارش منتقل میکنند تا صرف کشت برنج شود. بدتر از
آن اینکه در برخی شهرستانها بستر رودخانهها را با سر فصل کشت دیم اجاره میدهند
که بیان کنند بدون آب اجاره داده شده اما در عمل در این زمینها برنج کشت میشود!
این
مسئول افزود: کشت برنج در استانهایی مثل زنجان، قزوین و آذربایجان شرقی در حال
توسعه است، اما وقتی به محصول استراتژیکی مثل زیتون میرسیم، میگویند آب نداریم! محصولی
که ۲.۵ برابر زیتون آب مصرف میکند و سود اقتصادی آن یکسوم زیتون است!
سرنوشت مبهم صنایع تبدیلی در پیچ و خم شهرکهای صنعتی
عباسی
با اشاره به اینکه تولیدکنندگان هزینههای زیرساخت را پرداخت کردهاند اما خدمات
دریافت نکردهاند، گفت: تولیدکننده پول زمین و زیرساخت را در شهرک صنعتی پرداخت
کرده، اما اکنون نه تنها مجوز تولید ندارد، بلکه با مشکلات شدید زیستمحیطی مواجه
شده است. روستاهایی نظیر هارونآباد، هزاررود و آستاکل و حتی مناطق شهری چون شهر
آببر درگیر پیامدهای سوءمدیریت در این بخش هستند.
رئیس
شورای ملی زیتون عنوان کرد: بازگشت جایگاه واقعی استان در حوزه برندینگ زیتون، در
گرو اجرای دقیق الگوی کشت و رفع موانع خودساخته دولتی در مسیر صنایع تبدیلی است؛
برای حل بحران برندسازی و صنایع تبدیلی، نیاز به اقدامات خارقالعادهای نیست و با
انجام وظایف قانونی متولیان امر، گره این بحران باز و استان زنجان به جایگاه
واقعی خود خواهد رسید.